Naomi van As na 17 jaar topsport: kinderwens en op gedreven wijze uit de startblokken voor invulling maatschappelijke carrière “Wil je iets bereiken, dan moet je er energie insteken”

“Wil je iets bereiken, dan  moet je er energie insteken”

Ze behoort tot de beste hockeysters aller tijden. Met tweemaal goud en één keer zilver op de Olympische Spelen staat ze óók in het rijtje meest succesvolle. Maar inmiddels is ze gestopt en bouwt ze anno 2018 aan een leven na topsport. “Ik heb zeker de ambitie om mijn tv-werkzaamheden uit te breiden.” En: “We zouden een gezin superleuk vinden, als ons dat gegund is.” Haar naam: Naomi van As.

Naomi van As behoeft in de Nederlandse topsportwereld geen nadere voorstelling. Met schaatsvedette Sven Kramer als levenspartner, vormt ze met onder meer Maartje Paumen het fundament onder ongekende Oranje-prestaties in de mondiale hockeywereld. Zelf wordt ze tweemaal uitgeroepen tot ’s werelds beste speelster, met het Nederlands team wint Naomi van As in 2008 (Beijing) en 2012 (Londen) Olympisch goud en in 2016 in Rio zilver.

“Ik heb 17 jaar in de Hoofdklasse gespeeld en 12 jaar in het Nederlands team. In de beginjaren was het allemaal nog niet zo intensief. Dat is in de loop der jaren gegroeid door de professionalisering, die de hockeysport heeft doorgemaakt. Eerst was het voor mij nog puur hobby, pas na een aantal jaren is het voor mij mijn werk geworden en stond hockey bij alles wat ik deed op prio één. In de eerste jaren bij Oranje trainde ik op de dinsdagen twee keer centraal met het nationale team en één keer decentraal op de accommodatie van mijn eigen club HCKZ, samen met mijn clubgenoten die ook bij Oranje zaten. Voeg daar nog twee trainingen bij de club aan toe en de wedstrijd op zondag, dan had je het gehad. Het aantal trainingen bij Oranje is in de loop der jaren qua aantal verdubbeld. Maar ook qua intensiteit en kwaliteit. Die ontwikkeling is enorm geweest. Daar kun je als individu enkel en alleen in mee als je je sport volledig op de eerste plaats zet. Tijd voor familie en vrienden bleef er bijna niet over. Die momenten moest ik echt plannen tussen alle hockeyverplichtingen door. Ja, óók voor Sven, die daarnaast natuurlijk zijn eigen schaatsloopbaan had en nog altijd heeft. Wat nu nog voor hem alleen geldt, gold toen voor beide: altijd voorrang voor de eigen sportactiviteiten. Maar dat was en is geen enkel probleem. Het voordeel van beide topsporter zijn is dat je elkaar dondersgoed begrijpt. Bovendien hebben we elkaar zo leren kennen. Vanaf het allereerste begin is het niet anders geweest”, aldus Naomi van As, die ‘presteren’ als hockeyspeelster altijd belangrijk heeft gevonden. “Ik wilde altijd beter worden en zijn, elke partij wilde ik winnen. Dat is mijn gedrevenheid, dat is mijn beleving van sport.”

Minder strak, minder fit

Terwijl vriend Sven Kramer met ‘een missie’ toewerkt naar de Olympische Winterspelen in het Zuid-Koreaanse Pyeongchang, bouwt Naomi van As aan een leven na topsport. “Na mijn laatste clubwedstrijd in 2016, heb ik zes weken niets gedaan aan sport. Gewoon geen zin. Ja, dan merk je hoe snel je lichaam verandert. Minder strak, minder fit… Ik ga toch maar wat doen, dacht ik toen.”

Met hardlopen, tennissen en in de sportschool krachttraining, geeft Naomi aanvulling aan ‘ik ga toch maar wat doen’. In eerste instantie op eigen houtje, al snel met een personal trainer. “Het is gewoon gezelliger om samen te sporten. Maar niet minder belangrijk, hij zorgt voor de continuïteit, als een soort stok achter de deur. Heel raar eigenlijk, als topsporter had ik geen enkele moeite met trainen. Het was gewoon een gegeven, een vanzelfsprekendheid. Bovendien kreeg je een schuldgevoel als je een keer dacht ‘geen zin vandaag’. Een schuldgevoel naar jezelf, maar zeker ook naar je teamgenoten. Nu hoeft het niet per se. De druk, de must is eraf. Met als gevolg, zo merk ik nu, dat ik toch makkelijker sport laat schieten. Na een dag werken, ontbreekt het me soms aan zin, aan energie.”

Gezelligheid na afloop

Of Naomi van As het hockey mist? “Het Nederlands team niet, wel af en toe de club. Ik heb een aantal zondagen gehad die voor mijn gevoel wat lang duurden. Hoorde ik op de radio dat Laren met 5-1 had gewonnen. Dan zag ik het samen vieren van de goals voor me, de gezelligheid na afloop, ja, dat heb ik af en toe wel gemist”, blikt Naomi van As terug, die wél met veel interesse de verrichtingen van het huidige Oranje volgt. Zoals tijdens het laatste EK, afgelopen jaar in eigen land. Met winst van de Europese titel als resultaat. “Ik ben in Nederland ambassadeur voor Volvo en in die rol was ik zelf op het EK aanwezig. Van dichtbij mocht ik dat toernooi dus meemaken. Fantastisch om te volgen. Eerlijk, voor aanvang van de eerste wedstrijd had ik het even moeilijk. De Oranje-dames stonden in een kringetje op het veld en uit de speakers klonk dezelfde beginsong als tijdens het WK in Den Haag. Toen had ik zo’n besefmomentje van: dit ga ik nooit meer meemaken.”

Die herinneringen aan het gewonnen WK 2014 in Den Haag staan bij Naomi van As dan ook nog even scherp op het netvlies als de Olympische toernooien. Niet alleen omdat haar geboortegrond Haags is. “Het WK in Den Haag was voor mij bovenal heel bijzonder omdat ik een jaar voor aanvang een zware knieblessure opliep. In het eerste contact met orthopeed Cor van der Hart was zijn vraag ‘wat is je doel?’. Het WK! Moet kunnen, was zijn reactie. Niet minder belangrijk: de bondscoach destijds bij de dames, Max Caldas, gaf zijn vertrouwen. Als ik op tijd fit zou zijn, dan behoorde ik tot het team. Zeker, de revalidatie ging met ups en downs, maar het geloof bleef altijd. De halve finale op het WK was precies een jaar na het oplopen van de blessure. Geweldig. Zoals ook die volle stadions imposant waren, helemaal gevuld met Nederlandse fans, ongelooflijk. Ja, dat WK hoort zeker tot mijn allermooiste herinneringen.”

Perfecte teamgenoot

Terwijl Naomi van As op clubniveau nooit een nationale titel veroverde (“Heel jammer”), behaalde ze internationaal succes na succes. Waaronder dus goud op de Spelen van Beijing en Londen, en zilver in Rio. Telkens samen met Maartje Paumen, die in Sportjaar 2016 Naomi van As betitelde als haar ‘perfecte teamgenoot’. Maartje Paumen toen in haar verhaal: “Naomi en ik kennen elkaar al heel lang. We kunnen het heel goed vinden samen, terwijl we totaal verschillende persoonlijkheden zijn. Het grote voordeel daarvan is dat we elkaar perfect aanvullen. In de voorbije jaren zijn we sterk naar elkaar toegegroeid. Door onze rollen in het team. We voelen beide de verantwoordelijkheid om het team op sleeptouw te nemen.” En: “Naomi is heel relaxed. Als ik me in de wedstrijd teveel opwind, ten koste van mijn eigen spel en dat van het team, maant ze mij tot rust. Moeten we als team echt aan de bak, moet er écht een tandje bij, dan ben ik diegene die haar op scherp zet, dat het tijd is om te knokken, dat het even gewoon enkel en alleen spijkerhard om winnen gaat. Zo zorgen we samen voor de juiste balans.”

Voorop in de strijd

Net als Maartje Paumen ontpopte Naomi van As zich in de loop van de Oranje-jaren dus tot leidster van het team. Naomi van As: “In 2008 in Beijing was voor mij alles nieuw, je weet niet precies wat je allemaal te wachten staat, maar voelt nog minder de druk van het moeten presteren. Vier jaar later ben je al één van de ervaren speelsters, maak je alles veel bewuster mee, ben je zelf één van de leidsters, ga je voorop in de strijd, met maar één doel: goud. Daar bovenop komt ook nog dat we in Londen de finale wonnen van onze grootste rivaal, Argentinië. Dat is tot op de dag van vandaag gewoon mega gaaf!”

“Maar ook op het zilver van Rio kijk ik met trots terug. Vooraf en tijdens het toernooi is rondom het team veel gebeurd, veel onrust. Het gevolg: we groeiden als team, we werden écht héél hecht. Bovendien had ik me voorgenomen te genieten, omdat het mijn laatste Spelen waren.”

“Trots ja, maar natuurlijk ook teleurgesteld. Ik heb de beelden van de finale in Rio tot op de dag van vandaag niet teruggekeken. Kan ik niet. Als je verliest van een betere tegenstander, dan kun je dat makkelijker accepteren. Maar wij waren beter, beter qua veldspel, beter qua kansen. We kregen, sorry voor het woord, van die kutgoals tegen, die er normaal niet ingaan. We misten kansen, die we normaal nooit misten. Zo raar. Ik kan het tot op de dag van vandaag niet begrijpen. Aan de andere kant: dat is sport. Ik weet heel goed dat niet altijd de beste wint.”

Ontploft

Uit eigen ervaring, maar zeker ook uit ervaring van haar vriend Sven Kramer. Het bruggetje naar één van de meest historische momenten uit de Nederlandse sportgeschiedenis is snel gemaakt, de foutieve baanwissel tijdens de 10 kilometer op de Winterspelen van 2010 in Vancouver. Op weg naar goud, ging het mis. “Dat was nog een maat erger. Puur door een coach die roept ‘binnenbaan’. Daar kan ik nu nog misselijk van worden. Ik heb echt heel veel bewondering hoe Sven daarmee is omgegaan. Respect. Hij was zelfs nog heel ingehouden meteen na de race tijdens een interview voor de tv. Ik was ontploft, denk ik. Dat hij daarna nog twee jaar met Gerard Kemkers als coach is doorgegaan, ik had dat zeker niet gekund.”

Van Sven Kramer zegt Naomi van As geleerd te hebben hoe te leven als topsporter. “In de middag slapen, op tijd eten, op tijd naar bed. Maar bovenal ook keuzes maken, egoïstisch zijn, in de positieve zin van het woord denken aan jezelf, wat voor jou met oog op het bedrijven van je sport belangrijk is. Ja, dat heb ik van Sven geleerd. Gevolg voor hem was dat ik minder vaak naar Heerenveen reed en soms niet bij zijn wedstrijden was. Ik koos voor mijn rust. ‘Waarom was je er niet?’ vroeg hij één van de eerste keren. Ja, zeg ik, keuzes maken, heb ik van jou geleerd.”

Andersom heeft Naomi van As volgens eigen zeggen Nederlands beste schaatser aller tijden leren relativeren. “Sven’s lijfspreuk was altijd zonder enige discussie ‘relativeren is dodelijk’. Nu kan hij af en toe wat luchtiger over zaken heen stappen.”

Kinderwens

Van haar sportcarrière in het algemeen zegt Naomi van As opgestoken te hebben dat wat je doet altijd beter kan. “Maar gelijktijdig dat je soms ook gewoon tevreden moet zijn, trots op jezelf. Je moet niet altijd te kritisch op jezelf zijn. Wat ik in mijn sport ook heb geleerd is dat je moet werken voor resultaat. Niets komt vanzelf. Wil je iets bereiken, dan moet je er energie insteken.”

Energie die Naomi van As nu steekt in een maatschappelijke loopbaan. “Ik heb zeker de ambitie om mijn tv-werkzaamheden uit te breiden. Al sinds 2013 ben ik actief bij Zapp Sport. Echt super leuk. Eigenlijk is het ook weer als team een prestatie neerzetten. Samen met een collega, een camera- en een geluidsman maak je een item. Aan de ene kant heel serieus aan de slag, aan de andere kant gezellig, lachen, gieren, brullen.” Om te vervolgen met: “Wat de toekomst precies allemaal brengt, ik weet het nog niet. Allerlei mogelijkheden dienen zich aan, daaruit ga ik zeker keuzes maken”, aldus Naomi van As. Doorvragen heeft geen zin. Ze wil of kan daarop niet verder ingaan. Wel over een andere ambitie, eentje puur op privé-vlak: de kinderwens. “We zouden een gezin superleuk vinden, als ons dat gegund is. Maar dan moeten we wel een goede tijd vinden. Voor Sven tellen nu de Spelen in Zuid-Korea.”

 

Terug